Sterke wil van een kind

“Hij wil altijd zelf bepalen. Ze luistert gewoon niet. Overal moet ze tegenin. Als ik niet streng ben, loopt ze over me heen.”

Als ouder van een kind met een sterke eigen wil herken je deze gedachten misschien maar al te goed. Een kind dat graag de touwtjes in handen heeft, kan je als ouder behoorlijk uitdagen. Het vraagt geduld, flexibiliteit en soms ook een flinke dosis creativiteit. Maar wat als we de sterke wil van een kind niet alleen bekijken als iets waar we grenzen aan moeten stellen? Wat als we onszelf ook de vraag stellen: hoe kunnen we deze sterke wil zo begeleiden dat het een kracht van dit kind wordt? En jij als ouder een beetje kunt ontspannen...

Een kind met een sterke eigen wil, wil niet per se lastig zijn

Kinderen met een sterke eigen wil hebben vaak een duidelijke mening over wat ze willen, hoe ze iets willen en wanneer ze iets willen. Ze kunnen vasthoudend zijn, blijven doorvragen en het lastig vinden wanneer iemand anders voor hen bepaalt. Dat kan botsen.

Als ouder kun je gemakkelijk in een patroon terechtkomen waarin jij steeds harder gaat sturen en je kind steeds harder gaat terugduwen. Jij zegt: “Nee.” Je kind zegt: “Jawel.” Jij legt nog een keer uit waarom iets niet mag. Je kind gaat nog meer in de weerstand. Voor je het weet, gaat het niet meer over waar het oorspronkelijk om ging, maar over de vraag: wie bepaalt hier? En juist daar zit een belangrijke uitdaging voor ouders.

Natuurlijk heeft een kind grenzen nodig. Een sterke eigen wil betekent niet dat een kind alles zelf mag bepalen. Als ouder ben je verantwoordelijk voor veiligheid, duidelijkheid en structuur.

Maar er is een verschil tussen een grens stellen en de wil van je kind voortdurend proberen te breken.

Niet iedere “nee” van je kind hoeft een machtsstrijd te worden. Soms kun je jezelf afvragen: Is dit echt belangrijk? Moet ik hier nu mijn gelijk halen? Gaat het om een grens die ik belangrijk vind, of vind ik het vooral lastig dat mijn kind niet doet wat ik zeg?

Wanneer je bewust kiest welke grenzen écht belangrijk zijn, ontstaat er ruimte om je kind op andere momenten meer autonomie te geven. Hierdoor zal het kind voelen dat hij niet de gehele dag de strijd met jou als ouder hoeft aan te gaan, hij wordt immers al gevoed in zijn sterke gevoel van willen bepalen. 

Voor een kind met een sterke eigen wil kan dat een enorm verschil maken. Het hoeft niet voortdurend te vechten voor invloed, omdat het die invloed op passende momenten al krijgt.

Van strijd naar samenwerking

Een belangrijke verschuiving kan zijn om niet steeds te denken: “Hoe krijg ik mijn kind zover dat het doet wat ik wil?” Maar om vaker te denken:

“Hoe kan ik mijn kind helpen om binnen deze grens invloed te ervaren?”

Bijvoorbeeld:

“Je moet naar bed. Wil je eerst je tanden poetsen of eerst je pyjama aantrekken?”

De grens blijft staan: het is bedtijd. Maar je kind krijgt wél een stukje regie.

Ruimte geven aan de eigen wil van je kind betekent niet dat je als ouder alles moet toestaan. Integendeel. Kinderen hebben juist behoefte aan ouders die stevig en rustig kunnen blijven staan. Een duidelijke grens kan veiligheid geven. Het gaat om de combinatie:

“Ik zie dat jij dit heel graag wilt maar deze grens blijft staan.”

Je hoeft de emotie van je kind niet weg te nemen. Je hoeft ook niet te overtuigen dat jouw beslissing de leukste beslissing is. Je kunt simpelweg erkennen:

“Ik snap dat je boos bent. Jij wilde het anders. Toch is het nu tijd om naar huis te gaan.”

Daarmee geef je de boodschap: jouw gevoel en jouw wil mogen er zijn, ook als niet alles kan zoals jij het wilt.

Een sterke wil heeft begeleiding nodig, geen strijd

Een kind met een sterke eigen wil opvoeden kan intensief zijn. Soms raak je als ouder uitgeput van alle discussies en onderhandelingen. En soms wil je gewoon dat je kind één keer doet wat je vraagt zonder er een debat van te maken. Dat mag er allemaal zijn. Je hoeft het niet altijd perfect te doen. Maar misschien helpt het om de volgende keer dat je kind stevig tegenover je staat, even een stapje terug te doen en jezelf af te vragen:

“Wat als dit niet iets is wat ik moet afleren, maar iets wat ik mijn kind mag leren gebruiken?”

Want een sterke wil kan later een prachtige eigenschap zijn. De vasthoudendheid waarmee je kind vandaag eindeloos probeert zijn zin te krijgen, kan morgen doorzettingsvermogen worden. De duidelijke mening van vandaag kan morgen zelfstandigheid worden. Het steeds zelf willen doen kan morgen zelfvertrouwen worden. En het niet zomaar meegaan met anderen kan morgen helpen om eigen keuzes te maken. Als ouder is het niet jouw taak om die sterke wil klein te maken. Het is jouw taak om je kind te helpen ontdekken wanneer het stevig mag staan, wanneer het mag meebewegen en hoe het voor zichzelf én voor een ander kan zorgen.

Daar zit misschien wel de grootste uitdaging én de mooiste kans: niet de sterke wil van je kind breken, maar helpen om er een kracht van te maken.