Volwassen ouderschap

Als opvoedcoach zie ik regelmatig hoe ingewikkeld het ouderschap kan zijn. Ouders houden ontzettend veel van hun kind en tegelijkertijd kunnen er momenten zijn waarop ze denken: Ik weet het niet meer. Ik kan dit niet meer aan. Waarom doet mijn kind zo?

Dat zijn geen gedachten waar je je voor hoeft te schamen. Ouderschap is prachtig, maar het kan ook zwaar zijn. Het vraagt veel van je: lichamelijk, emotioneel en vaak ook psychisch. Juist daarom vind ik het belangrijk om stil te staan bij wat volwassen ouderschap werkelijk betekent.

Voor mij begint dat bij één belangrijke gedachte: Een kind is nooit het probleem. Het gedrag kan moeilijk zijn, maar het kind zelf blijft altijd waardevol.

Ieder kind begint zijn leven vanuit afhankelijkheid en kwetsbaarheid. Het moet nog leren wie het is, wat het voelt, wat het nodig heeft en hoe het zich tot anderen kan verhouden. Dat betekent niet dat kinderen altijd lief zijn of dat ze geen gedrag kunnen laten zien dat schadelijk of onacceptabel is. Kinderen kunnen ontzettend vervelend gedrag laten zien. Ze kunnen schreeuwen, slaan, liegen, schoppen, weigeren, manipuleren of voortdurend grenzen opzoeken. En natuurlijk moeten ouders daar iets mee. Maar...

Een kind dat vervelend gedrag laat zien, is daarmee nog geen vervelend kind.

Gedrag vraagt soms om begrenzing. Een kind vraagt om begeleiding. Maar de waarde van het kind staat daar los van.

“Ik keur jouw gedrag niet goed” is iets anders dan “ik keur jou niet goed.”

Je kunt een kind begrenzen en tegelijkertijd laten voelen: ik hou van jou, ook nu.

Verantwoordelijkheid..

De volwassene kiest ervoor om ouder te worden. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid in de ouder-kindrelatie altijd bij de volwassene ligt. Dat is geen oordeel over ouders. Het is simpelweg de realiteit van de ontwikkeling van een kind. Een jong kind kan nog niet zelfstandig verantwoordelijkheid dragen voor zijn emoties, gedrag en welzijn zoals een volwassene dat kan. Daarom is het belangrijk om vóórdat je kinderen krijgt na te denken over wat ouderschap betekent. Niet alleen over de leuke momenten. Maar ook over de nachten waarin je nauwelijks slaapt. Over de zorgen. Over de financiële druk. Over de verandering in je relatie. Over frustratie. Over overprikkeling. Over momenten waarop je geduld op is. Kinderen brengen ontzettend veel liefde, maar ouderschap brengt óók stress met zich mee. Dat is normaal. En juist daarom is het zo belangrijk om jezelf als ouder serieus te nemen.

Vraag hulp! 

Er rust soms een idee op ouders dat je het allemaal zelf moet kunnen. Dat je als moeder of vader automatisch moet weten wat je moet doen. Maar niemand wordt geboren met een handleiding voor ouderschap. Wanneer je merkt dat het steeds moeilijker wordt om rustig te blijven, dat je voortdurend overprikkeld bent, dat je vaak boos bent of dat je het gevoel hebt dat je het niet meer kunt dragen, wacht dan niet totdat het echt misgaat. Pak je verantwoordelijkheid en zoek hulp. 

Een kind heeft meer nodig...

Als we aan de behoeften van kinderen denken, denken we vaak eerst aan lichamelijke verzorging. Eten. Drinken. Kleding. Een bed. Een huis. Medische zorg. Maar een kind heeft ook psychische en emotionele behoeften.

Een kind heeft behoefte aan:

• veiligheid;
• verbinding;
• aandacht;
• erkenning;
• voorspelbaarheid;
• troost;
• grenzen;
• ruimte voor emoties;
• het gevoel dat het erbij hoort;
• en de zekerheid dat het geliefd is.

Als ouder ben je verantwoordelijk voor zowel de lichamelijke als de psychische behoeften van je kind. Dat betekent niet dat je iedere behoefte van je kind moet vervullen. Kinderen moeten juist leren dat niet iedere wens onmiddellijk wordt ingewilligd. Maar achter een gedrag kan wél een behoefte zitten die gezien mag worden. Een kind kan bijvoorbeeld behoefte hebben aan nabijheid, terwijl het gedrag vooral boosheid laat zien. Het is aan ons als volwassenen om nieuwsgierig te blijven:

Wat probeert mijn kind mij duidelijk te maken?

Je kind hoeft jouw liefde niet te verdienen

Misschien is dit wel de kern van volwassen ouderschap. Een kind hoeft zich niet aan te passen zodat zijn ouders van hem kunnen houden. Het hoeft niet de leerling te zijn die altijd goede cijfers haalt. Het hoeft niet het rustige kind te zijn. Het hoeft niet dankbaar te zijn voor alles. Het hoeft niet dezelfde interesses te hebben als zijn ouders. Het hoeft niet te worden wie zijn ouders hadden gehoopt dat het zou worden. Het is de taak van ouders om van hun kind te houden. Niet de taak van het kind om ervoor te zorgen dat het geliefd wordt.

Geen perfect ouderschap

Volwassen ouderschap betekent voor mij niet dat je altijd geduldig bent. Niet dat je nooit schreeuwt. Niet dat je altijd weet wat je kind nodig heeft. En ook niet dat je nooit een fout maakt.

Volwassen ouderschap betekent dat je bereid bent om verantwoordelijkheid te nemen.

Dat je naar jezelf durft te kijken. Dat je je kind probeert te begrijpen. Dat je fouten durft te herstellen. Dat je hulp durft te vragen wanneer het niet meer lukt. En dat je steeds opnieuw probeert te zien wie er achter het gedrag van je kind zit. Want uiteindelijk hebben kinderen geen perfecte ouders nodig.

Ze hebben ouders nodig die veiligheid bieden, verantwoordelijkheid nemen en bereid zijn om te blijven leren.